سرزمین‌میانه

از دانشنامه والیمار

پرش به: ناوبری, جستجو
سرزمین میانه
مشخصات ظاهری
نوعقاره
مکانآردا، شرق دریای بله‌گائر
ساکنینانسان‌ها، الف‌ها، دورف‌ها، اورک‌ها و غیره
قلمرو (ها)روهان، گاندور، موردور، آرنور، ریوندل، لوتلورین و غیره
مشخصات کلی
دیگر نام‌هااِنورات، اِندور
ریشه‌یابی نام‌هاmiddanġeard در انگلیسی قدیمی

سرزمین میانه (اندور در کوئینا) یکی از قاره‌های وسیع آردا، واقع در شرق آمان بود. بسیاری از داستان‌های حماسی آردا در همین سرزمین روی داد، زیرا قلمروی مورگوت در شمال این سرزمین واقع بود و او جنگ‌های بسیاری را در این خطه بر علیه الف‌ها، آدمیان، مایار و والار ترتیب داد.

فهرست مندرجات

شرح

سرزمین میانه قاره‌ای بزرگ است و به جمعی از سرزمین‌ها در نواحی مرکزی آردا اطلاق می‌شود. سرزمین میانه بین دو قاره دیگر: آمان، در غربی‌ترین قسمت آردا، که توسط اقیانوس بلگار (به زبان انگلیسی: Belegaer) از آن جدا شده، و سرزمین خورشید در شرقی‌ترین منطقه، که دریای شرق آن را از سرزمین میانه جدا می‌کند، قرار دارد.

بخش غربی این قاره بیشتر از شرق آن، توضیح داده شده و روی نقشه هم رسم شده‌است. از سرزمین‌های غربی، قسمتی که بلریاند نام داشت، در اواخر دوران اول ویران شد، و بازماندگان آن سرزمین به لیندون و اریادور آمدند. بخش دیگر در غرب این قاره، رووانیون نام داشت. قلمروهای گاندور و آرنور، در طول دوران سوم، قبل از کاهش قدرتشان، بر سرزمین‌های غربی حکمرانی می‌کردند. رشته کوه‌هایی مانند کوهستان آبی، کوهستان خاکستری و کوهستان سفید، این نواحی را از هم جدا می‌ساختند.

از شرق و جنوب سرزمین میانه، چیز زیادی مشخص نیست، جز اینکه دو دریاچهٔ هلکار (به زبان انگلیسی: Helcar) و رینگیل (به زبان انگلیسی: Ringil)، بر اثر متلاشی شدن دو چراغ، در آن مناطق شکل گرفتند. بخش شرقی این قاره توسط دو رشته کوه، معروف به رشته کوه‌های سرخ و زرد، احاطه شده بود، که بترتیب روبروی رشته‌کوه‌های آبی و خاکستری در غرب قرار داشتند. دو سرزمین دیگر شناخته شدهٔ شرق، کووینن (به زبان انگلیسی: Cuiviénen) و هیل‌دورین (به زبان انگلیسی: Hildórien) نام داشتند که بترتیب، محل بیدار شدن الف‌ها و انسان‌ها بودند، و همچنین بیابان بازپسین نیز در این بخش قرار داشت.

جغرافیا

آغاز روزگاران

ابتدا آردا از زمینی یکپارچه تشکیل شده بود، و والار دو فانوس عظیم، به نام‌های ایلوین و اورمال، ساخته بودند تا کل آن را روشن سازند. آئوله برج‌هایی برای این دو فانوس ساخته بود، هلکار در دورترین نقطه شمال و رینگیل در جنوب. والار الوین را بر روی هلکار، و اورمال را روی رینگیل نهادند. والار در مرکزی‌ترین منطقهٔ آردا، در جزیرهٔ آلمارن، میان دریاچهٔ بزرگ ساکن شدند، جایی که نور دو فانوس با هم می‌آمیخت. از این رو هنگام مشاهده از فراز، آردا شکلی متقارن داشت. زمانی که ملکور فانوس‌های والار را از بین برد، بر اثر تخریب آن‌ها دو دریای داخلی (هلکار و رینگیل) ایجاد شدند و بدین‌گونه دریاهای مهمی که بلگار و دریای شرقی نام داشتند، شکل گرفتند. از این رو آلمارن بهمراه دریاچهٔ بزرگ نابود شد.

والار سرزمین میانه را ترک کرده و به قارهٔ تازه شکل گرفتهٔ آمان، در غرب رفتند و در آنجا منزلگاهشان، والینور را بنا کردند. برای جلوگیری از حمله ملکور، آن‌ها سرزمین میانه را به سمت شرق دور کردند. از این رو اقیانوس بلگار را، در میان این دو قاره پهناور ساختند، و پنج رشته‌کوه مهم در سرزمین میانه برپا کردند که در کنار هم شکلی متقارن را تشکیل می‌دادند و نام‌های این رشته کوه‌ها، آبی، سرخ، خاکستری، زرد و کوهستان باد بود. این کار والار باعث از بین رفتن تقارن بین قاره‌ها و دریاهای اطراف شد.

قرن‌ها بعد از شکل گرفتن والینور، هنگام تاریکی در سرزمین میانه، و قبل از بیدار شدن الف‌ها، ملکور کوهستان مه‌آلود را برپا کرد تا از پیشروی اورومه والا، که به شکار جانوران ملکور می‌پرداخت، جلوگیری کند.

تغییرات بعدی زمانی شکل گرفت که بعد از بیداری الف‌ها، والار به اوتومنو، دژ ملکور هجوم آوردند. شمال غربی سرزمین میانه، مخصوصا نواحی غربی کوهستان آبی (که بلریاند نام داشتند)، جایی که ملکور و ارتش والار به هم بر خورده بودند، به شدت ویران شده بود. بلگار، دریای بین سرزمین میانه و آمان وسیع‌تر شد و خلیج‌های متعددی را شکل داد، از جمله خلیج بالار، در محل ریختن رود سیریون به دریا. بوجود آمدن سرزمین‌های مرتفع دورتونیون و کوهستان اطراف هیت‌لوم هم از نتایج همین نبرد بودند.

در ناحیه مرکزی سرزمین میانه خلیجی بزرگ (خلیج بلگار) شکل گرفت، که بعدها به خلیج بل-فالاس معروف شد. در جنوب دور، دریاچهٔ رینگیل وسیع‌تر شد و نقطه جنوبی قاره را از سرزمین‌های اصلی جدا کرد، در نتیجه سرزمین تاریک (هیارمنور)، در آنجا شکل گرفت.

دوران اول

اکثر اتفاقات دوران اول در بلریاند و سرزمین‌های اطرافش رخ داده‌است. قلمرو مخفی دوریات، به فرمانروایی تین‌گول، و گوندولین که توسط تورگون تاسیس شد، هردو در بلریاند واقع بودند. همچنین استحکامات نارگوتروند که توسط فینرود فلاگوند برپا شده بود نیز، در همان سرزمین قرار داشت. در کوهستان آبی واقع در شرق، دو تالار معروف دورف‌ها، بله‌گوست(به زبان انگلیسی: Belegost) و نوگرود، بنا شده بودند. بلریاند به وسیلهٔ رود بزرگ سیریون به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌شد. در شرق، رود گلوین با هفت انشعابش جاری بود و در آنجا قلمرو الفی اوسیریاند قرار داشت. در شمال بلریاند، نواحی نوراست(به زبان انگلیسی: Nevrastهیت‌لوم و دور-لومین واقع شده بودند و دژ مورگوت، آنگباند، در کوهستان آهن نیز در همان نزدیکی قرار داشت. بخش اعظم بلریاند، بر اثر جنگ خشم، که بین سپاه والار و نیروهای ملکور در گرفت، به زیر آب فرو رفت.

کوه‌های په‌لوری(به زبان انگلیسی: Pelori) نیز در ابتدای دوران اول، همراه جزایر افسون‌شده شکل گرفت تا ورود به والینور را از تمامی جهات، بجز گذرگاه محافظت شدهٔ کالاکیریا، غیر ممکن سازد.

دوران دوم و سوم

تمام رویدادهای آکالابت، هابیت و ارباب حلقه‌ها طی این دو دوره اتفاق می‌افتد. بخش غربی سرزمین میانه از اریادور(به زبان انگلیسی: Eriadorگاندور، کوهستان مه‌آلود و سرزمین‌های اطراف رودخانه بزرگ آندوین(به زبان انگلیسی: Anduin)، تشکیل می‌شد. ارد-لوین(به زبان انگلیسی: Ered Luin) یا کوهستان آبی، که در کنار دریا و بندرگاه‌های خاکستری (میت‌لوند) قرارداشت، مرز غربی اریادور را تشکیل می‌داد. در حاشیهٔ شرقی اریادور کوهستان مه‌آلود قرار داشت، که از شمال دور، تا آیزنگارد کشیده می‌شد. تالار عظیم دورف‌ها بنام موریا یا خزد-دوم، در دل کوهستان مه‌آلود قرار داشت. قلمرو آرنور توسط مردانی که از ویرانه‌های نومه‌نور گریخته بودند، در اریادور برپا شد. این قلمرو بعدها به سه قسمت جداگانه بنام آرت‌اداین، کاردولان و رودآئور تقسیم شد. این سه پادشاهی هم در زمان ماجرای ارباب حلقه‌ها، به تاریخ پیوستند. شایر، سرزمین هابیت‌ها نیز، نزدیک دهکدهٔ بری، در اریادور قرار داشت. ریوندل یا ایملادریس، منزلگاه الروند نیمه‌-الف هم در شرق اریادور، کنار کوهستان مه‌آلود، بنا شده بود.

سرزمین شرق کوهستان مه‌آلود، رووانیون(به زبان انگلیسی: Rhovanion) نام داشت و آندوین بزرگ در آنجا جاری بود. بین رودخانه آندوین و کوهستان مه‌آلود، لوت‌لورین(به زبان انگلیسی: Lothlórien)، قلمرو الف‌ها، منزلگاه بانو گالادریل، قرار داشت و در نزدیکی آن جنگل فنگورن، خانهٔ انت‌ها واقع شده بود. در شرق آندوین، سیاه‌بیشه و بعد از آن، تنها کوه یا اره‌بور، خانهٔ اسماگ اژدها، و شهر دیل و سپس تپه‌های آهن بود. جنوب و شرق کوهستان مه‌آلود جزء قلمروی روهان، متحد گاندور، به شمار می‌آمد و پس از آن در جنوب، پادشاهی گاندور قرار داشت، که مانند آرنور توسط بازماندگان نومه‌نور تاسیس شده بود. در شرق گاندور، موردور، سرزمین سائورون، در میان حصاری از کوه‌ها قرار داشت.

در جنوب گاندور سرزمین‌های هاراد و خاند، و بندرگاه اومبار واقع شده بودند. در شرق رووانیون دریای رون و مردمان ایسترلینگ بودند. ساکنین تمام این سرزمین‌ها دشمنان گاندور بودند، و در زمان ماجرای ارباب حلقه‌ها با سائورون متحد شدند.

مطابقت با جغرافیای زمین

تالکین اظهار می‌دارد که جاییکه هابیت‌ها در آن زندگی می‌کنند " شمال غربی دنیای کهن، شرق دریاً نام دارد، و ارتباط نزدیکی با سرزمین انگلستان و منطقه شمال غربی اروپا (دنیای کهن) دارد. با این وجود، همانطورکه او در نامه‌های شخصی اش اشاره می‌کند، جغرافیای این دو سرزمین با یکدیگر تطابق ندارد و او نیز به طور هوشیارانه این دو سرزمین را به یکدیگر مرتبط نکرده‌است.

«به عنوان شکل زمین در دوران سوم، من از آنچه که به صورت چشمگیری ایجاد شده تا اینکه از لحاظ زمین شناسی و دیرین شناسی صحیح باشد می‌ترسم.»
«به لحاظ تاریخی تا آنجا که به یاد دارم، سرزمین میانه دنیایی تخیلی نیست. این نام شکل جدید نامهای midden-erd و middle-erdاست که در قرن سیزدهم استفاده می‌شد. این نام از نام باستانی اویکومِنه (oikoumene) مشتق شده‌است به معنای»سکونتگاه انسان«، که در واقع همان دنیای واقعی است و در کاربرد، متضاد کلمه دنیای تخیلی (یا سرزمین پریان) یا دنیاهای نادیده (بهشت و جهنم) است. خاستگاه داستان من زمین است، همان که ما بر روی آن زندگی می‌کنیم، اما دوره تاریخی آن تخیلی است. تمام ضروریات و نیازمندیهای یک سکونتگاه حقیقی در آن به طور کامل وجود دارد (تمام ساکنین شمال غربی اروپا) پس طبیعت آن برای ما آشناست، حتی اگر از لحاظ زمانی فاصله تخیلی زیادی داشته باشیم. (نامه شماره ۱۸۳)»
"... اگر بخواهیم از منظر تاریخی بنگریم، سخت است که سرزمین‌ها و وقایع (یا فرهنگها) را با مدارک و اسنادی که هم اکنون در دست داریم مطابقت دهیم. اما امیدوارم این شکاف زمانی طولانی که بین سقوط باراد-دور و دوران ما وجود دارد از لحاظ ادبیاتی به اندازه کافی دارای اعتبار باشد. حتی برای آن دسته از خوانندگانی که با مفهوم پیش از تاریخ آشنایی نسبی دارند. به نظر من سرزمین میانه تاریخی تخیلی دارد ولی همان سرزمین مادری من است. من آن را به دنیاهای تخیلی که در فضا و فاصله‌ای دوردست از زمین قرار دارند ترجیح می‌دهم. هر چند در آن سیارات بیگانگان وجود دارند که ما آنها را همانند کسانی که مانند ما دارای خون و وجود هستند دوست نداریم و ارتباط برقرار نمی‌کنیم....


در نامه‌ای دیگر، تالکین تطابقی را بین سرزمین میانه و اروپا از لحاظ طول و عرض جغرافیایی و نه معادلاتی صورت می‌دهد.

اتفاقات داستان در شمال غربی سرزمین میانه رخ می‌دهد، که از لحاظ طول و عرض جغرافیایی معادل سرزمین‌های ساحلی اروپا و سواحل شمالی دریای مدیترانه‌است. اگر هابیتون و ریوندل را از لحاظ موقعیتی معادل آکسفورد در نظر بگیریم، پس میناس تیریت، که ۶۰۰ مایل در جنوب است، معادل شهر فلورانس می‌باشد. کوههای آندوین و شهر باستانی پلارگیر نیز معادل شهر باستانی تروا می‌باشند.

با این وجود، او تأیید کرد که شایر یا سرزمین قهرمانان هابیت او، در انگلستان واقع می‌باشد.

«و اما شایر در مناطق روستایی انگلستان واقع می‌باشد و نه کشوری دیگر در جهان.»


در مقدمه ارباب حلقه‌ها تالکین می‌نویسد:«در آن روزها، در دروان سوم سرزمین میانه، که حالا زمان زیادی از آن گذشته‌است، شکل تمام سرزمین‌ها تغییر کرده‌است...»

منابع

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Middle Earth»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۲۸ اوت ۲۰۱۰).
ابزارهای شخصی
زبان‌های دیگر