زبان کوئنیایی

از دانشنامه والیمار

پرش به: ناوبری, جستجو


تصویر:Ambox notice.png این مقاله هم اکنون نیمه‌کاره و در حال تکمیل است و ممکن است از لحاظ نگارشی و ویکی‌سازی هنوز مشکل داشته باشد که بزودی رفع خواهد شد.

اگر پیشنهادی برای تکمیل آن دارید، می‌توانید در بحث مقاله آن را مطرح کنید.


کوئنیایی یکی از زبان هایی بود که توسط الف‌ها صحبت می شد. این زبان بین آن دسته از الف‌هایی که تله‌ری نبوده و به آمان رسیده بودند (الف‌های برین) صحبت می شد. این زبان معمولاً با خط تنگ‌وار که توسط فئانور ابداع شده بود نوشته می شد.

فهرست مندرجات

تاریخچه

از سه قوم الفی که به آمان رسیدند، نولدور و وانیار کمی متفاوت صحبت می کردند، اگرچه از دو طرف قابل فهم بود. این زبان کوئنیایی نام داشت (کوئنیایی نولدوری و کوئنیایی وانیاری یا کوئندیا) . با این وجود، واژه کوئنیا معمولاً به کوئنیایی نولدوری اشاره دارد، زیرا تنها زبانی بود که در سرزمین میانه بکار می رفته است. این زبان همچنین توسط والار نیز بکار می رفت تا آنکه آنها نیز با استفاده از این زبان، زبان مخصوص به خودشان یعنی والارین را ابداع کردند، هر چند کلمات قرضی آنها از کوئنیایی وانیاری بیش از نولدوری بود. دلیل آنهم شاید رابطه نزدیک و مداوم قوم وانیار با والار بوده است. قوم سوم موجود در آمان، یعنی تله‌ری ، به صورت متفاوت صحبت می کردند و زبانی تقریباً مرتبط بود یعنی زبان تلرین، این زبان تاریخچه مشترکی با زبان کوئنیایی ندارد اما بسیار شبیه به آن است.

آن دسته از قوم نولدور که بعد از تاریکی والینور به سرزمین میانه کوچ کردند در میان خودشان به زبان کوئنیایی صحبت می کردند. اما، زمانیکه الو تینگول از دوریات که پادشاه قوم سیندار (الف‌هایی از قوم تله‌ری که به جای اینکه به والینور سفر کنند در بلریاند ماندند. ) بود از این کشته شدن گروهی از هم قومانش توسط نولدور با خبر شد، استفاده از زبان کوئنیایی را در سرتاسر قلمرواش ممنوع نمود. سیندار در یادگیری زبان کوئنیایی کند بودند درحالیکه نولدوها در زمان کوتاهی زبان سینداری را به طور کامل آموختند.

زبان کوئنیایی که در دوران سوم در سرزمین میانه بکار می رفت بیشتر توسط دانشمندان مورد استفاده قرار می گرفت و در گفتگوهای روزمره صحبت نمی شد. این زبان را به عنوان زبان رسمی و نوشتاری انتخاب کردند؛ در حالیکه زبان سینداری زبان مادری تمام الف‌ها بود. با این وجود نولدوها این زبان را هنوز به خاطر داشتند و به آن احترام فراوانی می گذاشتند. برای مثال، گیلدور و گروهش از فرودو بگینز با عنوان "الِن سیلا لومن اومن‌تییلوو" قدردانی نمودند، (یعنی "ستاره ای که در زمان ملاقاتمان درخشید") شاید گالادریل تنها الفی در سرزمین میانه باشد که در زمان ارباب حلقه ها این زبان را بلد بود و آن را به عنوان زبان اصلی اش انتخاب کرد: زیرا او در والینور و در زمان درخشش دو درخت به دنیا آمده بود. زبان نولدوری تبعیدیان تا حدی با زبانی که در والینور موجود بود متفاوت بود، زیرا به خاطر تبعید این زمان شروع به گسترش کرد و روند منظم شدن و استاندارد شدن را طی کرد زیرا تبدیل به زبانی برای یک فرهنگ شده بود.

شعر ناماریه طولانی ترین قطعه کوئنیایی است که در ارباب حلقه ها گفته شده است. از آن به عنوان مرثیه گالادریل نیز یاد می کنند.

گرامر

نکته: این قوانین تنها بر روی زبان کوئنیایی نولدوری اعمال می شود، تنها زبانی که در سرزمین میانه استفاده می شده است.

زبان کوئنیایی، یک نوع زبان ترکیبی SVO (فاعل فعل مفعول) است. از آنجاییکه این زبان بیشتر به صورت ریخت شناسی بیان می شود تا به صورت نحوی پس ترتیب کلمات آزادی دارد. دسته های مختلف کلمات در این زبان در زیر توضیح داده شده اند.

اسامی

اسامی به ده دسته تقسیم می شوند: اسم فاعل، اسم مفعول، مضاف الیه، اسم مفعول غیر مستقیم، اسم آلت، اسم مالکیت، اسم مکان، اسم حالت، اسم مفعول به و دهمین اسم که اسم "راز" است را بیشتر "اسم نسبی " نسبت می دهند.

  • اسم فاعل بیشتر به اسمی دلالت دارد که فاعل یک فعل را مشخص می کند. در کوئنیایی مرسوم به عنوان اسم مفعول نیز بکار میرود. این اسم با حروف اضافه نیز بکار می رود.
  • اسم مفعول به اسم مفعول مستقیم یک فعل دلالت دارد. در زبان مرسوم به کار نمی رفت و اسم فاعلی جایگزین آن شد اما در نوشتار ظاهر می شد.
  • مضاف الیه در اصل برای نشان دادن مبدأ یک اسم بکار می رود (مانند بهترین آهنگران تیریون). کاربرد آن بعضی اوقات با مفعول به پوشانده می شود.
  • اسم مفعول غیرمستقیم به مفعول غیر مستقیم یک فعل اشارت دارد.
  • اسم آلت به اسمی اشارت دارد که برای نشان دادن یک ابزار یا وسیله بکار می رود.
  • اسم مالکیت به تملک یا دارندگی چیزی اشاره دارد. بعضی اوقات به جای آن مضاف الیه را نیز بکار می برند.
  • اسم مکان به مکان یا موقعیت اشاره دارد.
  • اسم حالت، حالت چیزی یا کسی را نشان می دهد.
  • مفعول منه اسمی است که حالت از آن خارج می شود.
  • اسم راز یا اسم نسبی تقریباً معادل اسم مکان است.

چهار نوع عدد داریم: مفرد، مثنی، جمع و جمع جزئی (که به جزئی از یک جمع اشاره دارد)

واج شناسی

واکه ها

واکه های تک صدایی

زبان کوئنیایی 10 واکه تک صدایی اصلی دارد که در دو گروه کوتاه و بلند دسته بندی می شوند.


جلو مرکز عقب
بلند کوتاه بلند کوتاه بلند کوتاه
بسته i:i u: u
متوسط e: ɛ o: ɔ
باز ɑ: a


واکه های دوصدایی


حروف نیم صوتی
جلو عقب
i iu
e eu
a ai au
o oi
u ui
ابزارهای شخصی