سیر زمانی آردا

از دانشنامه والیمار

سال‌های فانوس‌ها

سال‌های فانوس‌ها
سال والیان رویداد
آینولینداله: والار، مایار و ملکور وارد ائا شدند.
۱–۱۴۹۹ اولین نبرد و ناقص شدن آردا.
۱۵۰۰ تولکاس وارد ائا شده و موجبات فرار ملکور را فراهم آورد.
۱۹۰۰ تکمیل خلقت آردا. والار دو فانوس را ساخته و در آلمارن ساکن شدند. آغاز بهار آردا.
۳۴۰۰ ازدواج تولکاس و نسا.
ملکور به طور مخفیانه به آردا بازگشت، کوهستان آهن را برافراشته و در اوتومنو ساکن شد، و تقریباً باعث پژمرده شدن بهار آردا شد.
۳۴۵۰ ملکور دو فانوس را فرو ریخت و باعث ایجاد هلکار و رینگیل شد. پایان بهار آردا.
۳۴۵۰–۳۵۰۰ والار کوهستان پلوری را برافراشته و در آمان ساکن شدند. دو درخت در والینور شروع به رشد کردند.


سال‌های درختان

تاریخ‌های ذکر شده در قالب سال‌های والیان (۹/۵۸۲ سال خورشیدی) می باشد.
سال‌هاى واليان رويداد
پيش از سال ۱۰۰۰ ملکور در اوتومنو به خواب رفت. اورومه در سرتاسر سرزمین میانه ‍‍ شروع به شكار اهريمنان نمود.
 ???? تقريباً مدتي پيش از بيدارشدن الف‌ها، آئوله هفت پدر دورف‌ها و شش همسرانشان را خلق کرد. ایلوواتار آنان را پذیرفت و همگی به خواب رفتند.
۱۰۰۰ والار شورای خود را تشکیل دادند، به این خاطر که یاوانا و اورومه گزارش داده بودند که ممکن است ملکور بار دیگر به قدرت برسد. آنان در مورد فرزندان ایلوواتار به شور پرداختند. واردا شروع به خلق ستاره‌هایی جدید کرده و آنان را در دسته بندی‌هایی منظم تقسیم کرد و صورت‌های فلکی را شکل داد.
۱۰۵۰ واردا والاکیرکا را شکل داد. ۱۴۴ الف اول (مینیار٬ تاتیار و نلیار) در کوئیوینن از خواب برخواستند. ملیان پس از بالارفتن از تانیکوئتیل برای دیدن ستاره ها٬ به بلریاند سفر نمود.
??? جاسوسان ملکور الف‌ها را پیدا کرده و آنان را آزرده خاطر کردند. شاید اولین اورک‌ها در این زمان خلق شدند.
۱۰۸۵ اورومه الف‌ها را کشف کرد٬ و آنان را الدار نامید. الدار از اورومه ترس داشتند و به خاطر کارهای ملکور او را سرزنش می‌نمودند.
۱۰۸۶ اورومه به والینور بازگشت٬ و شنیده‌ها و دیده‌های خود از فرزندان ایلوواتار را برای والار بازگو کرد. اورومه نیز با پیغامی از طرف والار به نزد الف‌ها بازگشت.
۱۰۹۰ والار در نبردی که به نبرد به خاطر الف‌ها نام گرفت با ملکور درگیر شدند. زمین شکاف برداشت. سواحل بلریاند شکل گرفت و خلیج‌ها در شمال خلق شدند. در دو سال بعد ملکور شکست خورد و به اوتومنو بازگشت.
۱۰۹۲ محاصره اوتومنو آغاز شد.
۱۰۹۹ پایان محاصره اوتومنو. شمال نابود شده و دریا گسترده شد.
۱۱۰۰ مورگوت مورد قضاوت قرار گرفت و با زنجیر آنگاینور به بند کشیده شد.
۱۱۰۱ والار در مورد حفاظت از اروهینی شور گذاشته و تصمیم گرفتند آنان را به والینور بیاورند. اروومه وظیفه یافت تا الف‌ها را دعوت به والینور کند.
۱۱۰۲ الف‌ها تمایلی به سفر به والینور نداشتند، بنابراین اورومه مجبور شد سه تن از سفیران آنان به نام‌های اینگوه، فینوه و الوه را با خود به والینور بیاورد.
۱۱۰۴ سفیران به کوئیوینن بازگشته و الف‌ها را ترغیب به سفر به سمت والینور نمودند.
۱۱۰۵ اولین جدایی الف‌ها در کوئیوینن. وانیار تحت رهبری اینگوه، نولدور تحت رهبری فینوه و تله‌ری تحت رهبری الوه و اولوه. آواری نیز تحت رهبری موروه و نوروه در کوئیوینن باقی ماندند.
الدار سفر را شروع کرده، از دریای هلکار گذر کرده و رو به غرب گذاشتند. برخی نیز از ادامه سفر هراسان شدند و به عقب بازگشتند.
۱۱۱۵ دومین جدایی الف‌ها: خیل عظیم الف‌ها از سیاه‌بیشه گذشته و به رودخانه بزرگ آندوین رسیدند. برخی از لیندار خواهان باقی ماندن در آنجا بودند. زیرا از هیتائگلیر به شدت هراسان شده بودند. بخشی از آنان به رهبری لنوه به جنوب سفر کردند.
۱۱۲۵ وانیار و نولدور وارد بلریاند شدند؛ بخش اعظمی از آنان از سیریون گذشته و به ساحل رسیدند. اورومه برای شور به آمان رفت.
۱۱۲۸ تله‌ری‌های بی تمایل وارد بلریاند شده و در شرق گلیون سکنی گزیدند. الوه دوستی خود با فینوه و نولدور در غرب را حفظ کرد.
۱۱۳۰ الوه از جلسه‌ای که با فینوه داشت بازگشت و ملیان را نان الموت ملاقات کرد و دچار افسون شد.
۱۱۳۲ اولمو جزیره‌ای را به خلیج بالار آورد. وانیار و نولدور ترس خود از دریا را فراموش کرده و همگی سوار جزیره شناور شدند و تله‌ری‌هایی را که به دنبال الوه بودند رها کردند. زمانیکه در حال ترک ساحل بودند٬ جزیره شکسته شد و جزیره بالار از آن جدا شد.

پس از اینکه تله‌ری‌ها از حرکت دیگر الف‌ها باخبر شدند٬ برخی از آنانی که تحت رهبری اولوه بودند٬ به سواحل رسیده و در آنجا اوسه و اوینن را ملاقات کردند.

۱۱۳۳ وانیار و نولدور وارد والینور شد و الدامار را بنا نهادند. والار شکاف کالاکیریا را در کوهستان پلوری گشودند تا نور والینور به الدامار برسد. الف‌ها شروع به ساختن تیریون بر فراز تپه تونا کردند.
۱۱۴۰ برخی از وانیار که مشتاق نور درختان بودند به والینور نزدیک تر شدند.
۱۱۴۲ درخت سپید از سوی یاوانا به نولدور اهدا شد.
۱۱۴۷ اینگوه محل زندگی اش را به تانیکوئتیل تغییر مکان داد.
۱۱۴۹ فینوه از اولمو درخواست کرد که تله‌ری‌ها را نیز به آمان بیاورد. با این وجود اوسه محزون شده و عده‌ای را ترغیب کرد که نزد او بمانند. کیردان‌و تنی چند از تله‌ریها بندرگاه‌های بریتومبار و اگلارست را بنا نهادند. اوسه به آنها نحوه ساخت کشتی را آموزش داد.
۱۱۵۰ اولوه و بخش اعظمی از تله‌ریان بلریاند را ترک گفتند. باقیمانده تله‌ریان که به انتظار پیداشدن الوه بودند٬ اگلات نام گرفتند.
۱۱۵۱ تول اریسئا با تله‌ریانی که بر آن سوار بودند٬ در بندر الدامار توقف کرد. آنان را بعدها فالماری نامیدند٬ زیرا تول اریسئا را برای سکونت برگزیده بودند.
۱۱۵۲ الوه از افسون بیدار گشت و تبدیل با پادشاه الف‌ها در بلریاند شد٬ موهای وی اکنون خاکستری شده بود.
۱۱۶۱ فالماری پس از آموزش‌های اوسه توانستند کشتی بسازند. آنان تول اریسئا را ترک گفته و وارد والینور شدند.
۱۱۶۲ تله‌ری با کمک فینوه آلکوالونده را یافتند.
۱۱۶۵ تمام الف‌های وانیار تیریون را به مقصد تانیکوئتیل ترک گفته و نولدور همراه با فالماری باقی ماندند.
۱۱۶۹ فئانور پسر فینوه و میریل به دنیا آمد. نولدور به واسطه آموزشهای آئوله عاشق کار با جواهرات شدند. رومیل از تیریون ساراتی را ابداع کرده و به احتمال زیاد آینولینداله را نوشت.
۱۱۷۰ مرگ میریل سرینده
۱۱۷۲ حکم مانوه
۱۱۸۵ فینوه با ایندیس ازدواج نمود.
۱۱۹۰ تولد فین‌گولفین
۱۲۰۰ دوران دوم از به بند کشیدن ملکور؛ لوتین در نلدورت به دنیا آمد.
۱۲۳۰ تولد فینارفین
۱۲۵۰ فئانور خط تنگوار را ابداع نمود. دورف‌ها وارد بلریاند شده و با سیندار ملاقات کردند.
۱۲۸۰ فینارفین با ائارون ازدواج نمود؛ تولد فینگون
۱۳۰۰ دوران سوم از به بند کشیدن ملکور؛ تولد تورگون و فینرود
دورف‌های بله‌گوست و الف‌ها شروع به ساخت منه‌گروت در دوریات کردند. هدیه دورف‌ها دانشی از ملیان و مرواریدهای فراوان از جمله نیمفه‌لوس بود. دائه‌رون خط کرتاس دائه‌رون را ابداع نمود.
۱۳۳۰ اورک‌ها برای اولین بار در بلریاند دیده شدند. دورف‌ها شروع به ساخت سلاح برای الف‌ها نمودند.
۱۳۵۰ دنه‌تور مسئولیت رهبری بخشی از ناندور برای ورود به بلریاند و برقراری رابطه دوستانه با تینگول را بر عهده گرفت. آنان در اوسیریاند سکنی گزیدند. دائه‌رون کیفیت خط کیرت را بهبود بخشید. این خط بعدها توسط دورف‌ها مورد استفاده قرار گرفت و در شرق کوهستان آبی به شهرت رسید.
۱۳۶۲ تولد گالادریل و آره‌دل
۱۴۰۰ مورگوت از بند رهایی یافت.
۱۴۱۰ مورگوت با نولدور طرح دوستی ریخت
۱۴۴۹ فئانور جوهر اصلی سیلیما را اختراع کرد و شروع به ساخت سیلماریل‌ها نمود.
۱۴۵۰ فئانور ساخت سیلماریل‌ها را تکمیل کرد؛ وی نور درختان والینور را در جواهرات قرار داد و واردا نیز آنها را تقدیس نمود.
در ۲۰ سال بعد ملکور شروع به پراکندن تخم نفاق و حسد در میان نولدور و نیز صحبت کردن در مورد سلاح نمود.
۱۴۶۹ تولد ایدریل
۱۴۹۰ والار فئانور را به دلیل تهدیدکردن فین‌گولفین با شمشیر خود احضار کردند. آنان فئانور را به فورمه‌نوس تبعید کردند٬ فینوه نیز به دنبال پسرش به آن شهر رفت.
۱۴۹۲ ملکور فئانور را ملاقات کرد اما فئانور او را نپذیرفت. پس از آن فینوه به والار هشدار داد و شروع به تحت نظر گرفتن ملکور کرد. ملکور از دیده‌ها پنهان گشت و اونگولیانت را در آواتار ملاقات نمود.
۱۴۹۵ فئانور از سوی مانوه به تانیکوئتیل احضار شد و در آنجا با فین‌گولفین آشتی کرد. اونگولیانت دو درخت را نابود کرده و فینوه را در فورمه‌نوس به قتل رساند و سیلماریل‌ها را به سرقت برد. ٱن دو به بلریاند فرار کرده و در آنجا به منازعه پرداختند. بالروگ‌ها فرا رسیده و اونگولیانت را از ملکور دور کردند. مورگوت در آنگباند ماند و تانگورودریم را برافراشت.
فئانور سوگند یاد کرد که از ملکور انتقام بگیرد و به همین منظور به آلکوالونده رفت و با فالماری درگیر شد و کشتی‌های آنان را به زور تصاحب کرد. پرواز نولدور آغاز گشت.
۱۴۹۶ ماندوس (و یا چاووش وی) در مقابل نولدور ظاهر شد و حکم ماندوس را قرائت کرد. فینارفین با تنی چند از پیروانش توبه کرده و به والینور بازگشتند و از سوی والار مورد پذیرش قرار گرفتند. فرزند وی فینرود رهبر خاندان فینارفین گشته و همراه فئانور به راه افتاد.
۱۴۹۷ نبرد اول بلریاند. مرگ دنه‌تور٬ محاصره بندرگاه‌های فالاس. تینگول به مردمانش دستور عقب نشینی داد و حصار ملیان دور تا دور دوریات ایجاد شد. لای‌کوئندی‌ها از این به بعد مخفی گشته و هیچ پادشاهی بر خود نگرفتند.
نولدور به هلکاراکسه رسیدند٬ اما فئانور و طرفدارانش به فین‌گولفین خیانت کرده و به سمت بلریاند بادبان کشیدند. سوختن کشتی‌ها در لوسگار٬ جاییکه آمراس در آتشی که به دستور پدرش برافروحته شده بود جان داد. داگور-نویین-گیلیات ("نبرد زیر نور ستارگان"). فئانور به دست گوتموگ به شدت آسیب دید و پیش از مرگش و در مقابل تانگورودریم توسط پسرانش نجات پیدا کرد. مادروس به نبرد مورگوت رفت٬ اما قدرتش بسیار اندک بود و به بند کشیده شد.
۱۴۹۸ مادروس در تانگورودریم به بند کشیده شد. نولدور پس از آن واقعه بازنگشتند و در عوض در اطراف مقر مورگوت در میتریم اردوگاه زدند.
۱۵۰۰ خلق خورشید و ماه. سپاه نولدور گذر از هلکاراکسه را به پایان رساند و تحت رهبری فین‌گولفین وارد بلریاند شد. نبرد لاموت و مرگ آرگون. ماه طلوع کرد و پس از هفت مرتبه٬ خورشید به دنبال آن نمایان شد.

دوران اول

ببینید: سیر زمانی دوران اول

دوران دوم

ببینید: سیر زمانی دوران دوم

دوران سوم

ببینید: سیر زمانی دوران سوم

دوران چهارم

ببینید: سیر زمانی دوران چهارم


منابع

«Timeline». مشارکت‌کنندگانِ دانش‌نامه‌ٔ تخصصی تالکین‌گیت‌وی. بایگانی شده از نسخهٔ اصلی در تاریخ ۳ مرداد ۱۳۹۰.